H pnosedat f la lar l.jpg
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 39

H İPNOSEDATİF İLAÇLAR PowerPoint PPT Presentation


  • 528 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

H İPNOSEDATİF İLAÇLAR. Doç. Dr. E. Pelin KELİCEN http://yunus.hacettepe.edu.tr/ ~ pkelicen. SANTRAL SİNİR SİSTEMİNİ ETKİLEYEN İLAÇLAR Santral sinir sistemi üzerinde etki yapan bir çok ilaç sinir hücresinin membran kanalları boyunca iyon akışını değiştirerek etki yapmaktadır.

Download Presentation

H İPNOSEDATİF İLAÇLAR

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

Doç. Dr. E. Pelin KELİCEN

http://yunus.hacettepe.edu.tr/~pkelicen


  • SANTRAL SİNİR SİSTEMİNİ ETKİLEYEN İLAÇLAR

    • Santral sinir sistemi üzerinde etki yapan bir çok ilaç sinir hücresinin membran kanalları boyunca iyon akışını değiştirerek etki yapmaktadır.

    • Sinir hücresinin membranında 2 tip iyon kanalı bulunmaktadır.

  • a) Voltaja bağlı olarak açılan iyon kanalları

  • b) Reseptör aracılığıyla açılan iyon kanalları

    • Kanallar tarafından taşınan iyon akışının rolü

  • a) Eksitatör postsinaptik potansiyel (EPSP)

  • Hücre membranında Na ya da Ca kanallarının açılması,

  • K kanallarının kapanması ile sağlanır.

  • b) İnhibitör postsinaptik potansiyel (IPSP)

  • K yada Cl kanallarının açılması ile oluşur.


    • Santral Sinir Sistemini Etkileyen İlaçların

    • Etki Mekanizmaları ve Etki Yerleri

    • Akson üzerindeki iyon kanallarıyla doğrudan etkileşerek

    • Nörotransmitterin sentezi, depolanması, salgılanması, “reuptake”’i ve metabolizmasını etkileyerek

    • Presinaptik yada postsinaptik membrandaki reseptörleri aktive yada bloke ederek

    • İkinci ulakların etkisini engelleyerek


    • Santral Sinapslardaki Transmitterler

      • Asetilkolin

      • Dopamin

      • Norepinefrin

      • Serotonin

      • Glutamik asid

      • GABA ve glisin

      • Peptid transmitterler

      • ( beta-endorfin, metenkefalin, Löenkefalin, dinorfin)


    Hipno-sedatif ilaçlar ortak özellik olarak küçük dozlarda sedatif etki etki, daha büyük dozlarda ise hipnotik etki yapan ilaçlardır. Buna ek olarak anksiyolitik etki de gösterirler. Huzursuzluk, endişe, korku ve emosyonel gerginlik gibi durumlar varsa bunları anksiyolitik ve sedatif etkiye bağlı olarak hafifletebilirler veya giderebilirler.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • SSS’ni doza bağımlı ve yaygın deprese ederler

    • Sedatif etki yapan dozun altında uyuşukluk

    • Küçük dozlarda SEDATİF (Sakinleştirici)

    • Büyük dozlarda HİPNOTİK (uyutucu)

    • Aşırı dozda GENEL ANESTEZİ ve KOMA

    • ANKSİYOLİTİK

    • ANTİKONVÜLSAN

    • SANTRAL KAS GEVŞETİCİ etki

      • BENZODİAZEPİNLER (BDZ)

      • BARBİTÜRATLAR (BRBT)


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • Etki Mekanizmaları

      • Hedef nöronun sitoplazma membranındaki GABAA reseptörü-klorür kanalı kompleksi üzerindeki selektif bağlanma yerlerini aktive ederek SSS’nin en yaygın inhibitör nöromediyatörü GABA’nın klorür kanalını açıcı etkisini kolaylaştırır.

        • Bu olayı, bağlanma yerlerini aktive ettikten sonra, allosterik bir etki ile GABA’nın kendi bağlanma yerine bağlanmasını arttırmak suretiyle yaparlar.


    GABAA reseptörü-klorür kanalı kompleksi


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • GABA Reseptörü-Klorür Kanalı Kompleksi-1

      • Bu kompleks içinde BDZ reseptörü de bulunur

        GABAA-BDZ Reseptörü-Cl- Kanalı Kompleksi

        5 altbirimli (pentamerik) kompleks molekülü


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • GABA Reseptörü-Klorür Kanalı Kompleksi-2

      GABAA- BDZ Reseptörü- Cl- Kanalı Kompleksi

      BDZ Reseptör tipleri BDZ1 ve BDZ2 (BZ1 ve BZ2)

      BDZ1 Anksiyolitik etkiye aracılık eder

      Endojen ligantı bilinmemektedir

      BDZ selektif agonist X Flumazenil selektif

      antagonist

      BDZ2 Beynin dışında da bulunurlar


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • GABA Reseptörü-Klorür Kanalı Kompleksi-3

      GABAA- BDZ Reseptörü- Cl- Kanalı Kompleksi

      GABAA bağlanma yeri

      MUSİMOL agonist X BİKUKULİN selektif antagonist


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • GABA Reseptörü-Klorür Kanalı Kompleksi-4

      BRBT bağlanma yeri (reseptörü)

      BRBT agonist X PİKROTOKSİNİN antagonist

      (Konvülsif)

      (Etil alkol ve steroid bağlanma yerleri de var)


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • Hipnosedatif İlaçların ortak farmakokinetik özellikleri

      • Lipofiliktirler, ağız yolundan kullanılırlar,

      • Mide-barsak kanalından fazla ve çabuk absorbe edilirler,

      • Vücutta yaygın olarak dağılırlar,

      • Kan-beyin engelini çabuk geçerler,

      • Beyinde eliminasyonları ve etkilerinin sona ermesi, redüstribüsyon’a dayanır,

      • Çoğu KC’de metabolize edilir (Fenobarbital hariç),

      • Bütün hipnosedatifler arasında çapraz tolerans vardır,

      • Mutad dozlarında analjezi yapmazlar.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • Hipnosedatif ilaçların farkları-1

      • BDZ’lerin SSS ile ilişkili

        doz-cevap eğrisi yatık

        (terapötik indeksi yüksektir),

        BRBT’ların diktir (terapötik indeksi düşüktür).


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • Hipnosedatif ilaçların farkları-2

      • BDZ’in etki gösterebilmeleri için ortamda mutlaka GABA bulunmalıdır.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • Hipnosedatif ilaçların farkları-3

      • Fenobarbital ve türevleri

      • Klonazepam

        Belirgin sedasyon ve depresyon yapmayan dozlarda ANTİKONVÜLSAN etki yaparlar ve EPİLEPSİ nöbetlerini önlemek için kronik kullanılırlar.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR: BENZODİAZEPİNLER-1

    • Terapötik indeksleri yüksektir,

    • Daha güvenlidir,

    • Belirgin anksiyolitik etki yaparlar,

    • Enzim indüksiyonu yapmazlar,

    • Kullanış yerlerindeki farkları farmakokinetik özelliklerindeki farktan ileri gelir


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR: BENZODİAZEPİNLER-2

    • 1- Uzun Etki Süreli BDZ

    • 2- Orta Etki Süreli BDZ

    • 3- Kısa Etki Süreli BDZ


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR: BENZODİAZEPİNLER-3

    • 1- Uzun Etki Süreli BDZ

      • DİAZEPAMAnksiyolitik

      • KLORDİAZEPOKSİDAnksiyolitik

      • KLORAZEPATAnksiyolitik

      • PRAZEPAMAnksiyolitik

      • HALAZEPAMAnksiyolitik

      • MEDAZEPAMAnksiyolitik

      • FLURAZEPAM Hipnotik

      • KUAZEPAMHipnotik


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR: BENZODİAZEPİNLER-4

    • 2- Orta Etki Süreli BDZ

      • OKSAZEPAMAnksiyolitik

      • ALPRAZOLAMAnksiyolitik

      • LORAZEPAMHipnotik

      • TEMAZEPAMHipnotik

      • NİTRAZEPAMHipnotik

      • FLUNİTRAZEPAMHipnotik


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BENZODİAZEPİNLER-5

    • 2- Kısa Etki Süreli BDZ

      • MİDAZOLAMHipnotik veya Preanestezik Medikasyon

        Genel anestezi indüksiyonu

      • TRİAZOLAMHipnotik veya Preanestezik Medikasyon

        Etkilerinin kısa sürmesi REDİSTRİBÜSYON’a ve eliminasyon yarılanma ömürlerinin KISA oluşuna bağlıdır.

        Kısa ve orta etkililerin fiziksel bağımlılık yapma potansiyeli ve amnezi yapma riski daha fazladır.

        Uzun etkililerin tam etkilerinin ortaya çıkması ve ilaç kesilince etkilerinin kaybolması geç olur.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BENZODİAZEPİNLER-6

    • DİAZEPAM.

      • ANKSİYOLİKTİK BDZ’in en fazla kullanılan tipik üyesi

      • Konvülsif akut durumların tedavisi için (ağızdan)

      • Endoskopi vb. kısa süreli cerrahi girişimlerde hastayı sakinleştirmek için (iv),

      • Amnezi yapmak için (iv),

        Yan Tesirleri

        Uyuşukluk, sarhoşluğa benzer durum, bellek zayıflaması, amnezi, görme bulanıklığı, baş ağrısı, konstipasyon, hipotansiyon.

        Sürekli ve yüksek dozda uzun süre alanlarda tolerans ve fiziksel bağımlılık

        İlaç birden kesilirse anksiyete, tremor, uyku bozukluğu, huzursuzluk vb. YOKSUNLUK SENDROMU


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BENZODİAZEPİNLER-7

    • KULLANILIŞLARI

      • Anksiyolitik

      • Sedatif

      • Hipnotik

      • Genel anestezi indüksiyonu ve hastayı cerrahi girişime elverişli duruma getirme (Midazolam) /preanestezik medikasyon

      • Antiepileptik (Diazepam, Klonazepam)

      • Santral kas gevşetici (Diazepam, Klordiazepoksid)


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BENZODİAZEPİNLER-8

    • YAN TESİRLERİ

      • SSS DEPRESYONU’na bağlı uyuşukluk, uyuklama, konfüzyon, amnezi, dezoriyantasyon, ataksi,

      • Nadiren ‘paradoksik eksitasyon’

      • Alkolle birlikte fazla doz; ÖLÜM,

      • Hipnotik olarak alındıklarında, ARTIK-ETKİ

        (ertesi güne sarkan etki veya ‘asıntı’)

      • İlaç kesildiğinde ortaya çıkan REBOUND UYKUSUZLUK


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BENZODİAZEPİNLER-9

    • ANTAGONİST

      FLUMAZENİL

      • Tek selektif (kompetitif) antagonist,

      • Aşırı dozda BDZ alanlarda iv, 10 mg,

      • Depresyonu geçirir; zehirlenmeyi tedavi eder,

      • BDZ bağımlılarında yoksunluk sendromuna neden olur,

      • Zayıf ters agonist etkisi var.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • Diğer Anksiyolitikler

      • BUSPİRON Limbik sistem yapılarında 5-HT1A tipi otoreseptörleri aktive ederek raphe-limbik seratonerjik sistemi inhibe ederek anksiyolitik etki (sedasyon, amnezi, tolerans, bağımlılık yapmaz, alkolle etkileşmez),

      • ZOPİKLON Anksiyolitik

      • ZOLPİDEM Hipnotik

        Etki mekanizmaları BDZ’e benzer.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BARBİTÜRATLAR-1

    • Farmakokinetik özellikleri BDZ’lere benzer,

    • KC’de metabolize edilir (Fenobarbital hariç),

    • Yan tesirleri BDZ’e benzer, onlar gibi keyif arttırıcı etkileri nedeniyle süistimal edilirler,

    • BDZ’den farklı olarak ;

      KC sitokrom p450 enzimlerinin bazılarını indüklerler,

      Hipnotik, anksiyolitik/sedatif olarak kullanılan BRBT farklı ilaçlar değildir. Hepsi SEDATİF olarak kullanılan dozların üstünde gece yatarken, tek doz verildiğinde HİPNOTİK olarak kullanılabilirler,

      Solunum merkezini ve kardiyovasküler sistemi, BDZ’e göre fazla deprese ederler,

      Akut intoksikasyon yapma ve ölüme neden olma riskleri BDZ’den belirgin derecede fazladır.


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BARBİTÜRATLAR-2

    • Hipnosedatif Olarak Kullanılan BRBT;

      • Uzun etki süreli BRBT,

      • Orta etki süreli BRBT,

      • Kısa etki süreli BRBT,

      • Çok kısa etki süreli BRBT.


    Uzun etki süreli BRBT,

    FENOBARBİTAL

    BARBİTAL

    Orta etki süreli BRBT

    PENTOBARBİTAL

    ALLOBARBİTAL

    AMOBARBİTAL

    BUTALBİTAL

    SİKLOBARBİTAL

    BUTABARBİTAL

    Kısa etki süreli BRBT,

    SEKOBARBİTAL

    HEKSOBARBİTAL

    TETRABARBİTAL

    Çok kısa etki süreli BRBT,

    TİOPENTAL

    METOHEKSİTAL

    Hızlı düstribüsyona uğrar

    İv genel anestezik olarak kullanılırlar

    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BARBİTÜRATLAR-3


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR:BARBİTÜRATLAR-3

    • FENOBARBİTAL

      • Sedatif dozu günde 3 kez 15-30mg

      • Hipnotik dozu gece yatarken tek doz 100-300mg

    • PENTOBARBİTAL

      • Sedatif dozu günde 3 kez 15-40mg

      • Hipnotik dozu gece yatarken tek doz 60-125mg


    KLORALHİDRAT

    KC’de trikloretanol’e dönüşerek etkinliği artar,

    Ağızdan, hipnotik

    TRİKLOFOS SODYUM

    KLORALBETAİN

    PARALDEHİT

    Sıvıdır, ağızdan ya da im

    HİDROKSİZİN

    Difenilmetan türevi

    Sedatif/anksiyolitik

    GLUTETİMİD ve METİPRİLON Piperidindion türevi

    METAKUALON Kinazolin türevi

    ETKLORVİNOL ve ETİNAMAT

    MEPROBAMAT

    Propandiol türevi

    Sedatif/anksiyolitik

    DOKSİLAMİN, DİFENHİDRAMİN

    Antihistaminik (H1 reseptör blokörü)

    Sedatif ve hipnotik

    TRİPTOFAN

    KLORMETİAZOL EDİSİLAT

    MONOÜREİDLER (KARBROMAL, BROMİZOVAL)

    Bazı ANTİKOLİNERJİK İLAÇLAR

    BROMÜRLER

    DİĞER HİPNOSEDATİFLER


    HİPNOSEDATİF İLAÇLAR

    • Kaynaklar:

      • Prof. Dr. S. Oğuz Kayaalp, Rasyonel Tedavi Yönünden Tıbbi Farmakoloji, 10. Baskı, Hacettepe Taş, 2002.

      • Bertram G. Katzung, Basic&Clinical Pharmacology, 7th edition, Appleton&Lange, 1998.

      • Mark F. Bear, Barry W. Connors, Michael A. Paradiso, Neuroscience-Exploring The Brain, 2nd Edition, Lippincott, Williams&Wilkins, 2001.


  • Login